Pedijatri objašnjavaju kada je riječ o razvojnoj fazi, a kada treba pregled
Piše: dr Ljiljana Todorović, specijalista pedijatrije
Roditelji često primijete da dijete nepravilno sjedi, pogrbljeno hoda, „krivi“ cipele ili ima ravna stopala, X ili O noge. Upravo tada počinju pitanja i brige:
Da li je to normalno? Da li će proći samo od sebe? Kada treba pregled?
Dobra vijest je da su mnoge promjene tokom rasta i razvoja djece dio normalnog sazrijevanja organizma. Ipak, postoje situacije kada je važno obaviti pregled na vrijeme kako bi se spriječile ozbiljnije smetnje ili deformiteti.
Loše držanje kod djece: problem modernog djetinjstva
U nastavku objašnjavamo šta roditelji najčešće primjećuju kod djece, kada nema razloga za paniku i koji simptomi zahtijevaju pregled pedijatra, fizijatra ili dječijeg ortopeda.
Sve više djece provodi sate sjedeći uz telefon, tablet, računar ili televizor. Zbog toga su pogrbljena leđa, spuštena ramena i nepravilno držanje danas veoma česti.
Važno je znati da loše držanje nije isto što i skolioza.
Kod većine djece riječ je o funkcionalnom problemu koji nastaje zbog:
- dugotrajnog sjedenja
- manjka fizičke aktivnosti
- slabije razvijene muskulature
- nepravilnog položaja tokom učenja i korištenja telefona
Kada se javiti ljekaru zbog lošeg držanja?
U velikom broju slučajeva pravilne navike, više kretanja i sportske aktivnosti mogu značajno pomoći.
Pregled je preporučljiv ako roditelji primijete:
- stalno pogrbljeno držanje
- bolove u leđima
- izraženu asimetriju ramena
- ograničeno kretanje
- brzo zamaranje
Skolioza kod djece: zašto je rano otkrivanje važno?
Skolioza predstavlja bočno iskrivljenje kičme i najčešće se otkriva tokom perioda naglog rasta, posebno u pubertetu.
Problem je što skolioza često ne izaziva bol i nelagodu, pa roditelji promjene primijete tek kada deformitet postane izraženiji.
Simptomi skolioze kod djece
Roditelji najčešće primijete:
- jedno rame više od drugog
- nepravilan položaj lopatica
- asimetriju struka
- naginjanje tijela na jednu stranu
- izbočenje rebara pri saginjanju
Rana procjena je veoma važna jer pravovremeno praćenje i terapija mogu spriječiti pogoršanje deformiteta tokom rasta.
Deformiteti grudnog koša kod djece
Kod neke djece može postojati:
- udubljena grudna kost
- ispupčena grudna kost
Ove promjene često zabrinu roditelje, iako su blaži oblici u velikom broju slučajeva više estetski nego zdravstveni problem.
Ipak, pregled je važan ukoliko dijete ima:
- otežano disanje
- bol u grudima
- brzo zamaranje
- smanjenu fizičku izdržljivost
- psihološku nelagodu zbog izgleda grudnog koša
Kod većine djece preporučuje se praćenje rasta i razvoja, a samo određeni slučajevi zahtijevaju dodatnu terapiju ili hirurško liječenje.
X i O noge kod djece: kada su normalna razvojna faza?
Mnogi roditelji primijete da dijete tokom odrastanja ima:
- X noge
- O noge
- nepravilan oslonac pri hodu
Važno je znati da su određena odstupanja često normalna razvojna faza i da se položaj nogu kod većine djece spontano mijenja tokom rasta.
Cipele često prve pokažu problem
Roditelji često prvo primijete:
- neravnomjerno trošenje obuće
- gaženje unutrašnje ili spoljne strane cipela
- često saplitanje
- nespretnost pri hodu ili trčanju
Kada dijete treba pregled?
Pregled je važan ako postoje:
- bolovi
- šepanje
- asimetrija
- otežan hod
- izraženo odstupanje koje se ne popravlja tokom rasta
Ravna stopala kod djece: najveća briga roditelja
Ravna stopala kod djece jedan su od najčešćih razloga odlaska ortopedu ili fizijatru.
Međutim, mnogi roditelji ne znaju da su ravna stopala kod male djece često potpuno normalna razvojna faza.
Kod velikog broja djece svod stopala formira se postepeno tokom rasta.
Da li su ulošci uvijek potrebni?
Ne uvijek.
Kod djece koja nemaju:
- bolove
- smetnje pri hodu
- brzo zamaranje
- funkcionalne probleme
ulošci često nisu neophodni.
Pregled je važan ukoliko dijete:
- izbjegava hodanje
- brzo se zamara
- žali se na bolove
- često pada ili se sapliće
Da li sport može „iskriviti“ kičmu?
Roditelji često pitaju da li određeni sportovi mogu izazvati deformitete kičme ili loše držanje.
U većini slučajeva fizička aktivnost pozitivno utiče na razvoj djece. Kretanje, jačanje mišića i boravak u sportu važni su za pravilan rast i razvoj.
Ipak, kod intenzivnih i jednostranih opterećenja ponekad može doći do:
- mišićnog disbalansa
- preopterećenja
- bolova u leđima
Zbog toga je važno da dijete ima uravnoteženu fizičku aktivnost i pravilno izvođenje treninga.
Kada se obavezno javiti pedijatru ili dječijem ortopedu?
Pregled je preporučljiv ako primijetite:
- bolove u leđima ili nogama
- izraženu asimetriju tijela
- šepanje
- često saplitanje
- neravnomjerno trošenje obuće
- otežano kretanje
- brzo zamaranje
- pogoršanje držanja tokom rasta
Najvažnije: ne paničiti, ali ni ignorisati promjene
Veliki broj odstupanja tokom rasta i razvoja djece predstavlja prolaznu razvojnu fazu. Ipak, pravovremena procjena stručnjaka može pomoći da se eventualni problemi prepoznaju na vrijeme i pravilno prate.
Redovni pregledi, fizička aktivnost, manje vremena pred ekranima i zdrave životne navike imaju važnu ulogu u pravilnom razvoju djece.
Nije potrebno paničiti već pratiti razvoj djeteta zbog zdravog, bezbrižnog i aktivnog djetinjstva.